Ngā puna rau, he toenga mai i ngā rā o te hōiho me te hariata, he wāhanga nui o ētahi pūnaha whakatārewatanga waka taumaha.
Ahakoa kāore anō kia rerekē te mahi, kua rerekē te hanganga. Ko ngā puna rau o ēnei rā he mea hanga mai i te maitai, i te mea he mea hanga mai i ngā mea whakarewa, ā, he pai te mahi, nā te mea kāore i te tino pāngia e ngā raruraru pērā i ētahi atu wāhanga, ka warewarehia pea i te wā e tirotirohia ana te waka.
Te tirotiro i ngā puna rau
Me whakahou anō pea ō puna rau mēnā ka kite koe e totohu ana tō kawenga. Ko ētahi atu tohu kua tae ki te wā ki te tirotiro i ō puna rau ko te totohu me te kore he kawenga, te uaua ki te tō, te heke o te whakatārewatanga ki raro, te piko ki tetahi taha me te iti o te whakahaere.
Mō ngā puna rau rino, me tirotiro e koe ngā rau takitahi mō ngā tohu kāore i te tika te tūnga. Me rapu hoki koe mō ngā kapiti, ngā whatiwhatinga rānei, te nui rawa o te kakahu, te wiri rānei, me ngā rau e piko ana, e piko ana rānei.
Mō ngā kawenga e piko ana, me ine koe mai i te reera anga ki te whenua i runga i te mata papatahi, ā, me tirotiro hoki i ō panui hangarau mō ngā inenga tika. I roto i ngā puna maitai, ka haere tonu ngā kapiti, arā, ka tīmata mai i te iti, ka piki haere. Mā te tirotiro i ngā puna i te wā tonu e whakapae ana koe he raruraru ka kitea pea he raruraru i te mea he iti tonu.
Ka pakaru hoki ngā puna hiato, ā, ka kitea pea he nui rawa te pakaru ina tae ki te wā whakakapinga, ā, ka pakarukaru anō hoki. He mea noa te pakarukaru, ā, me kōrero koe ki te kaihanga o tō puna kia mōhio ai ko te pakarukaru e kitea ana e koe he pakarukaru noa iho.
Tirohia hoki mēnā he pūtu waenga kua piko, kua wetekina, kua whati rānei; mēnā he pūtu-U kua whakanohoia, kua tika te whakapiko; mēnā he kanohi puna, he pūtu kanohi puna kua pakaru, kua hē, kua tawhito rānei.
Mā te whakakapi i ngā puna raruraru i te wā tirotiro ka taea te penapena i te wā kore mahi me te moni, kaua e tatari kia pakaru te wāhanga i te wā e whakamahia ana.
Te hoko i tētahi atu puna rau
E ai ki ngā tohunga whānui, me whakamahi i ngā puna whakakapinga kua whakaaetia e te OE.
I te wā e whakakapi ana i ngā puna rau, ka tūtohu tetahi kia whakakapia e ngā kaipupuri waka ngā puna tawhito ki tētahi hua kounga. Ētahi mea hei tirotiro māu:
Me whakarite poutū, whakapae hoki ngā rau, ā, me whai paninga tiaki. Kaua he unahi i runga i te rauemi, ā, me whai tānga nama wāhanga me te kaihanga o te wāhanga ki roto i te puna.
Me huri ngā karu puna, me te pupuri i te whānui ōrite o te puna, me te whakarara hoki ki te toenga o te rau, me te tapawhā hoki. Rapua ngā pūnga karu puna he porowhita, he piri. Ko ngā pūnga whakarewa-rua, he parahi rānei, me whai hononga ki waenganui o runga o te karu puna.
Kaua ngā topenga whakahāngai me ngā topenga whakahoki e pakaru, e peha rānei.
Me whakanoho ngā pūtu puna pokapū, ngā pine tākai rānei ki waenganui o te rau, kaua hoki e whati, e piko rānei.
Me whai whakaaro anō hoki koe ki tō kaha me te teitei o te ekenga ina whiriwhiri ana i tētahi puna rau hou.

Te whakakapi i ngā puna rau
Ahakoa he rerekē ia whakakapinga, i te nuinga o te wā, ka taea te whakarapopoto i te tukanga ki ētahi taahiraa.
Hāpaihia te waka, ka whakapūmau mā te whakamahi i ngā tikanga pai rawa atu o te ahumahi.
Tangohia ngā potae kia uru atu ai ki te whakatārewatanga o te waka.
Wetekina, tangohia hoki ngā nati me ngā whakapuru U tawhito.
Wetekina, tangohia hoki ngā pine puna tawhito, ngā pūtu rānei.
Unuhia te puna rau tawhito.
Tāutahia te puna rau hou.
Tāutahia, ka whakau hoki i ngā pine puna hou, i ngā pūtu rānei.
Tāutahia ngā pūtu-U hou, ka whakau.
Whakahokia ngā potae.
Whakahekehia te waka, ka tirohia te tūnga.
Whakamātauria te taraiwa i te waka.
Ahakoa te āhua māmā o te tukanga whakakapinga, he pai ki ngā tohunga hangarau te aro ki ngā pānui hangarau me ngā whakaritenga, inā koa ngā mea e pā ana ki te taipana me te whakakaha. Me huri te taipana i muri i te 1,000-3,000 maero. Ki te kore e pērā, ka wetekina te hononga me te pakaru o te puna.
Wā tuku: Whiringa-ā-rangi 28-2023



